Ống ruột gà là gì? Đặc điểm, phân loại, và ứng dụng

Ống ruột gà hay ống luồn dây điện (electrical conduit) là loại ống bằng nhựa hoặc kim loại dùng để chứa và bảo vệ dây điện hoặc cáp điện. Ống có thể ở dạng cứng (rigid) hoặc mềm/linh hoạt (flexible), được sử dụng trong nhiều điều kiện lắp đặt khác nhau, từ không gian trong nhà cho đến điều kiện lắp đặt ngoài trời.

Để đáp ứng đa dạng yêu cầu thi công và cấu hình lắp đặt - bao gồm cả đổ âm trong bê tông hoặc lắp đặt ngầm dưới đất - ống bảo vệ dây điện được sản xuất với nhiều chủng loại và kích thước khác nhau.

Ống luồn dây phải được đấu nối kết thúc tại hộp điện (electrical box) hoặc một thiết bị có chức năng tương đương. Cùng với hộp điện và các phụ kiện nối ống (connectors, fittings), ống luồn là một thành phần quan trọng của hệ thống đường dẫn dây điện. Trong trường hợp ống được làm bằng kim loại, bản thân ống còn có thể đóng vai trò là dây tiếp địa (grounding conductor) cho hệ thống điện.

Khám phá danh mục phụ kiện cáp của HELUKABEL

Phụ kiện ống bảo vệ dây điện được sử dụng cho nhiều mục đích khác nhau, bao gồm:

• Đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật: Ống bảo vệ dây điện thường là yêu cầu bắt buộc theo các quy định của Bộ quy chuẩn điện quốc gia Mỹ (NEC) hoặc theo quy định của cơ quan quản lý địa phương. Tại Việt Nam, tiêu chuẩn được áp dụng là TCVN 7417-25:2015, hoàn toàn tương đương với IEC 61386-25:2011.
• Bảo vệ dây cáp điện khỏi hư hại: Phụ kiện này giúp bảo vệ dây và cáp khỏi nhiều tác nhân gây hại như cháy, ẩm ướt, va đập cơ học, hóa chất, cũng như các rủi ro khác như chuột, côn trùng gặm nhấm. Mặc dù dây cáp điện đã có lớp cách điện riêng, nhưng ống luồn vẫn mang lại mức độ bảo vệ vượt trội hơn.
• Đáp ứng yêu cầu thiết kế và thi công: Do ống ruột gà đóng vai trò như một lớp bảo vệ bổ sung, nó giúp mở rộng các phương án lắp đặt. Ví dụ, các loại ống có độ bền cao cho phép lắp đặt dây điện ở vị trí lộ thiên mà nếu chỉ dùng dây hoặc cáp đơn lẻ thì không đảm bảo an toàn.
• Giảm nhiễu điện từ (EMI): Ống luồn, đặc biệt là ống kim loại, có thể giúp hạn chế nhiễu điện từ, góp phần nâng cao hiệu suất và độ ổn định của hệ thống dây và cáp.
• Giữ khu vực lắp đặt gọn gàng: Trong các hệ thống có nhiều dây điện phức tạp, việc luồn dây vào ống giúp sắp xếp dây gọn gàng, ngăn nắp và dễ thao tác hơn. Bề mặt nhẵn của ống cho phép kéo, di chuyển dây thuận lợi, giúp đơn giản hóa quá trình lắp đặt cũng như bảo trì, thay thế trong tương lai.

Đối với nhiều hệ thống điện, ống ruột gà là giải pháp bảo vệ toàn diện, đồng thời mang lại tính linh hoạt cao trong thiết kế và thi công.

Trong thực tế, hệ thống ống ruột gà luồn dây điện được lắp đặt rộng rãi trong các công trình nhà ở, thương mại, công nghiệp và hạ tầng kỹ thuật. Chúng giúp đáp ứng các quy chuẩn an toàn, giảm nguy cơ cháy nổ và tăng tuổi thọ cho hệ thống điện.

• Công trình thương mại (văn phòng, trung tâm thương mại, bệnh viện): bảo vệ các mạng dây điện phức tạp cho chiếu sáng, thiết bị và an ninh. Việc sử dụng ống luồn dây điện giúp đảm bảo an toàn vận hành, tuân thủ quy chuẩn xây dựng và đơn giản hóa bảo trì, đặc biệt trong các môi trường yêu cầu độ tin cậy cao như bệnh viện.
• Tự động hóa công nghiệp và sản xuất: Trong nhà máy, dây chuyền sản xuất, ống ruột gà (loại chịu lực, chịu hóa chất) được dùng để bảo vệ dây cho máy móc, robot công nghiệp và tủ điều khiển. Giải pháp này giúp chống rung, va đập, giảm sự cố điện và nâng cao độ bền thiết bị.
• Hạ tầng và xây dựng: Các dự án sân bay, metro, nhà máy xử lý nước sử dụng ống luồn dây điện cho hệ thống dây điện ngầm và tín hiệu điều khiển, nhằm bảo vệ khỏi tác động môi trường và đáp ứng tiêu chuẩn an toàn nghiêm ngặt.
• Nhà ở và Smart Home: Trong nhà ở, ống luồn dây điện hỗ trợ lắp đặt âm tường, dễ nâng cấp cho nhà thông minh, IoT, chiếu sáng và camera an ninh, mang lại tính linh hoạt và an toàn lâu dài.
• Năng lượng tái tạo: Ở các hệ thống điện mặt trời, điện gió, ống luồn dây điện bảo vệ dây dẫn ngoài trời, tăng độ bền và đảm bảo vận hành ổn định theo thời gian.

Ống luồn dây điện có rất nhiều chủng loại, được thiết kế để đáp ứng các điều kiện lắp đặt và yêu cầu sử dụng khác nhau. Trên thị trường hiện có đa dạng kích thước và vật liệu, bao gồm hai phân loại chính là ống ruột gà mềm (flexible) và ống ruột gà cứng (rigid).

4.1 Đặc điểm của ống ruột gà mềm

Ống luồn dây điện mềm được thiết kế có khả năng uốn cong linh hoạt, rất phù hợp cho các không gian chật hẹp hoặc các vị trí có rung động hay chuyển động trong quá trình vận hành. Loại ống này thường được sử dụng trong môi trường có máy móc, robot công nghiệp hoặc các hệ thống có sự dịch chuyển khi hoạt động.

Do không cần dụng cụ chuyên dụng để uốn hoặc định hình, ống luồn mềm giúp đơn giản hóa quá trình lắp đặt và giảm đáng kể thời gian, chi phí nhân công.

Hiện nay, ống luồn mềm có nhiều loại khác nhau, bao gồm ống mềm kim loại và ống mềm phi kim loại. Phiên bản nhựa có ưu điểm trọng lượng nhẹ, chống ăn mòn, dễ cắt, đặc biệt hiệu quả trong môi trường có độ ẩm cao hoặc hóa chất, nơi các vật liệu kim loại dễ bị xuống cấp.

4.2 Đặc điểm của ống ruột gà cứng

Ống luồn dây điện cứng được chế tạo từ các vật liệu có độ bền cao như thép mạ kẽm, thép không gỉ hoặc nhôm. Loại ống này cung cấp mức độ bảo vệ cơ học vượt trội, phù hợp cho các hệ thống yêu cầu độ vững chắc và ổn định lâu dài.

Do không dễ uốn cong, ống luồn cứng thường được lắp đặt theo các tuyến thẳng, với các góc rẽ được tạo bằng co nối (elbow) hoặc dụng cụ uốn chuyên dụng.

Ống luồn cứng được sử dụng phổ biến trong nhà máy công nghiệp, công trình thương mại và khu vực ngoài trời. Theo các quy chuẩn kỹ thuật, loại ống này thường là lựa chọn bắt buộc tại những vị trí dây điện cần được bảo vệ khỏi va đập, tác động cơ học hoặc điều kiện môi trường khắc nghiệt. Ngoài ra, trong một số trường hợp, ống luồn cứng còn đóng vai trò là đường dẫn tiếp địa, góp phần tăng cường độ an toàn cho hệ thống điện.

5.7 Ống luồn dây điện cho ngành F&B

Ngành thực phẩm và đồ uống phải tuân thủ các yêu cầu vệ sinh nghiêm ngặt nhằm ngăn ngừa nguy cơ nhiễm bẩn trong quá trình sản xuất. Nếu không được thiết kế và bảo trì đúng cách, ống luồn dây điện và các phụ kiện đi kèm có thể trở thành nơi tích tụ vi khuẩn và tạp chất, từ đó xâm nhập vào dây chuyền chế biến hoặc làm ảnh hưởng đến môi trường vô trùng của nhà máy.

Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) ban hành các hướng dẫn cùng với yêu cầu kiểm định từ bên thứ ba nhằm giúp các cơ sở sản xuất tránh nguy cơ nhiễm bẩn từ các nguồn trên. Theo đó, ống luồn dây điện sử dụng trong nhà máy thực phẩm phải được chế tạo từ vật liệu đạt chuẩn vệ sinh, dễ làm sạch và trong một số khu vực, an toàn khi tiếp xúc gián tiếp với thực phẩm. Các tiêu chuẩn và yêu cầu này được ban hành và kiểm soát bởi những tổ chức như NEC, Cơ quan An toàn và Sức khỏe Nghề nghiệp Hoa Kỳ (OSHA), UL hoặc ECOLAB.

Sản phẩm ống ruột gà nhựa PVC Anaconda Sealtite® NMFG-Clean của HELUKABEL đặc biệt phù hợp cho ngành F&B, dược phẩm, công nghệ sinh họa, hóa chất… Dòng sản phẩm này có đặc điểm:

• Đạt tiêu chuẩn chống nước và bụi bẩn IP67
• Được làm từ vật liệu PVC đặc biệt theo tiêu chuẩn FDA CFR 21 và NSF 51 (tiêu chuẩn Mỹ)
• Có khả năng chống chịu các dung dịch tẩy rửa hóa học
• Ngăn chặn sự phát triển của các vi sinh vật gây hại